ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ & ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
Ν.ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑ 22/02/23
της Ιουλίας Καρατζά
Τα τελευταία χρόνια η εξάπλωση του διαδικτύου στην καθημερινότητα του ανθρώπου είναι ραγδαία.
Η αλματώδης αύξηση των τεχνολογιών έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχώς αυξανόμενη πορεία του αριθμού των παιδιών και των εφήβων που έχουν πρόσβαση στην χρήση του διαδικτύου.
Η χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή και ιδιαίτερα η συνεχής περιήγηση στο διαδίκτυο αποτελούν εργαλεία για την καθημερινότητα του σύγχρονου ανθρώπου και κυρίως των νεαρών ατόμων.
Μπαίνοντας κανείς στο διαδίκτυο ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν εικονικό κόσμο, ο οποίος παρέχει πολλές ευκαιρίες, δυνατότητες, αλλά κρύβει και πολλούς κινδύνους όπως συμβαίνει και στην πραγματικότητα.
Από τους κινδύνους αυτούς πιο ευάλωτοι είναι τα παιδιά και οι έφηβοι.
Οι νέοι ασχολούνται με το διαδίκτυο και μάλιστα από μικρή ηλικία αφενός γιατί τους δίνει την αίσθηση της ανεξαρτησίας, της ανωνυμίας, το αίσθημα του ανήκειν, την απεριόριστη πρόσβαση σε οποιαδήποτε πληροφορία επιθυμούν και αφετέρου έχουν την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος εκεί είναι πιο ασφαλής και οικείος σε αντίθεση με την πραγματική ζωή.
Επίσης το διαδίκτυο τους προσφέρει διασκέδαση, πειραματισμό, δράση μέσωτων διαδικτυακών παιχνιδιών και υιοθέτηση συμπεριφορών – μέσω της παρατήρησης και της μίμησης – μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Κάθε εργαλείο που χρησιμοποιούμε, απαιτείται να το μάθουμε σωστά για να μην θέτουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο.
Έτσι λοιπόν και με το διαδίκτυο, από όπου κι αν το χρησιμοποιούμε πρέπει να το κατανοήσουμε καλά και το χρησιμοποιούμε ορθά.
Το διαδίκτυο μας προσφέρει ένα τεράστιο φάσμα δυνατοτήτων και μας βοηθά στους διάφορους τομείς της ζωής μας ή αντίθετα μπορεί να μας προκαλεί αρκετά προβλήματα, από το λιγότερο σοβαρό έως κάτι το πολύ επικίνδυνο. Ο εθισμός στο διαδίκτυο είναι μια νέα σχετικά μορφή εξάρτησης.
Το διαδίκτυο αποκτά μεγαλύτερη σημασία και προτεραιότητα στη ζωή των ατόμων από τους φίλους, την οικογένεια και την εργασία τους, κυριαρχεί στη καθημερινότητα τους και είναι ένα στοιχείο που δεν θέλει ο χρήστης να αποχωριστεί.
Ένα από τα χαρακτηριστικά του διαδικτύου είναι ότι δίνει τη δυνατότητα να προβάλλει ο καθένας μια επιθυμητή και όχι την πραγματική εικόνα του εαυτού του, χωρίς να έχει περιορισμούς και συνέπειες.
Η εξάρτηση από το διαδίκτυο μπορεί να είναι το αποτέλεσμα άλλων ψυχικών διαταραχών, όπως κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές προσωπικότητας και κοινωνική φοβία. Ο χαρακτήρας και η ψυχοσύνθεση του χρήστη στο διαδίκτυο επηρεάζουν το πόσο και το πώς το χρησιμοποιεί. Ταυτόχρονα όμως, επιδρά και στην ψυχική του κατάσταση.
Σε μια έρευνα που έγινε σε σχολεία στην Θεσσαλία,στόχευε στην ανάδειξη και κατανόηση των παραγόντων που σχετίζονταιμε την υπερβολική χρήση του διαδικτύου.
Συμμετείχαν 904 μαθητές, ηλικίας 12 έως 18 ετών και 825 γονείς που προέρχονταν από περιοχές των νομών Λαρίσης και Μαγνησίας και ειδικότερα, από ένα μεγάλο αστικό κέντρο, μια πρωτεύουσα νομού, μια δημοτική ενότητα της πρωτεύουσας του νομού και μια νησιώτικη περιοχή.
Επίσης δόθηκαν ερωτηματολόγια σχετικά με τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά και τη χρήση διαδικτυακών δραστηριοτήτων.
Στους γονείς δόθηκε η Κλίμακα Εκτίμησης Προσαρμοστικότητας και Συνοχής της Οικογένειας.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι το 14.1% των μαθητών έκανε υπερβολική χρήση του διαδικτύου, ενώ οι μαθητές που κατοικούσαν στο μεγάλο αστικό κέντρο
ήταν πιο επιρρεπείς στην υπερβολική χρήση έναντι σε αυτούς που κατοικούσαν στη δημοτική ενότητα της πρωτεύουσας του νομού.
Το μέσο επίπεδο χρήσης του διαδικτύου ήταν υψηλότερο στην ηλικία των 15 και σε όσους μαθητές χρησιμοποιούσαν το διαδίκτυο από όταν ήταν στο δημοτικό σχολείο.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούσαν τον κυριότερο λόγο χρήσης του διαδικτύου για τους μαθητές, ενώ η υπερβολική διαδικτυακή χρήση σχετίστηκε με τα κοινωνικά δίκτυα, τα διαδικτυακά παιχνίδια, τη λήψη μουσικής, ταινιών και άλλου υλικού, τον διαδικτυακό τζόγο και τις πορνογραφικές ιστοσελίδες..
Εν συνεχεία, το μέσο επίπεδο χρήσης του διαδικτύου σχετίστηκε με τα συμπτώματα ψυχοπαθολογίας, με την ακαδημαϊκή, συναισθηματική και κοινωνική αυτοαποτελεσματικότητα των εφήβων, με τις πρακτικές ανατροφής από τους γονείς και με την αντιλαμβανόμενη οικογενειακή συνοχή των γονέων.
Οι υπερβολικοί χρήστες του διαδικτύου είχαν αυξημένα τα συμπτώματα ψυχοπαθολογίας, τον έλεγχο-υπερπροστασία, την απόρριψη και την αγχώδη ανατροφή, ενώ μειωμένη ήταν η ακαδημαϊκή, συναισθηματική και κοινωνική αυτοαποτελεσματικότητα και η συναισθηματική ζεστασιά από τους γονείς.
Τέλος, οι προβλεπτικοί παράγοντες στην υπερβολική χρήση του διαδικτύου ήταν τα αυξημένα συμπτώματα ψυχοπαθολογίας και η απόρριψη από τους γονείς.
Ειδικότερα, η απόρριψη ως πρακτική ανατροφής από τους γονείς και τα συμπτώματα ψυχοπαθολογίας των εφήβων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από μελλοντικές έρευνες καθώς φάνηκε ότι ευνοούν την ανάπτυξη της εθιστικής συμπεριφοράς.
Συμπερασματικά, οι έφηβοι στην Ελλάδα φαίνεται να είναι επιρρεπείς στην υπερβολική χρήση του διαδικτύου και η εθιστική συμπεριφορά σχετίζεται με παράγοντες που αφορούν τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, όπως είναι για παράδειγμα η ψυχική ευημερία και οι διαπροσωπικές και οικογενειακές σχέσεις.
Σας ευχαριστώ